توضیحات کتاب دیوان مولانا کمال الدین اهلی ترشیزی - ( اهلی ترشیزی ) از شاعران اواخر عهد تیموری است. شعر این دوره تا کنون از طرف اهل تحقیق جدی گرفته نشده و تقریبا پژوهش درباره شعر قرن نهم و اوایل قرن دهم به سکوت و عبور برگزار شده است. زمان برآمدن تیمور تا انقراض خاندان وی تقریبا صدو سی سال طول کشید.
باید گفت شعر پارسی در اواخر این بازه زمانی، بیش از ضعف و فتوری که دامن گیرش شده، مورد بی مهری اهل تحقیق قرار گرفته است.
قالب غالب در دیوان اهلی ترشیزی، غزل است. در این کتاب 326 غزل به دست آمده که مهم‌ترین ویژگی آن ها، سادگی و روانی‌شان است و جز مواردی انگشت‌شمار، مخاطب امروز برای درک آن ها نیازی به مراجعه به فرهنگ لغات و اصطلاحات ندارد. غزل‌های او غالباً عاشقانه‌اند و شاعر اتفاقات روزمره اجتماعی را کمتر در آن ها بازتاب داده است. سادگی و سوزوگداز متأثر از احوال شخصی، مهم‌ترین ویژگی غزل‌های شعرای مکتب هرات است؛ خصوصیتی که تقریباً در تمام غزلیات اهلی دیده می‌شود.
سه مثنوی از اهلی باقی مانده است. زبان این مثنوی‌ها ساده و صمیمی و از نظرگاه زبان و روانی بیان، مشابه غزل‌های اوست. هرچند این مثنوی‌ها از نظر مضمون‌سازی آن قدر هم برجسته نیستند، سوزوگداز مناجات‌گونه در یکی و اشاره به اسامی معصومان در دو مثنوی دیگر، شعری شاخص از آن ها ساخته است؛ به طوری که مناجات‌نامه او تا سال‌ها بعد هم چنان مورد توجه بوده است.
اهلی در رباعی هم طبع‌آزمایی کرده است؛ هرچند رباعی‌هایش غالباً لطیف و روان‌اند، اغراق بیهوده‌ای است اگر آن ها را هم‌ردیف رباعی‌های برتر ادبیات پارسی دانست. در دیوان اهلی ده قطعه به دست آمده که بی‌تردید نمی‌توان آن ها را در شمار اشعار موفق آن عصر به شمار آورد. این قطعه‌ها بیشتر از سر تفنن سروده شده‌اند؛ چنان‌که دو قطعه درون‌مایه‌ای هجوگونه دارند و...
( فروشگاه اینترنتی دین بوک )
چکیده کتاب دیوان مولانا کمال الدین اهلی ترشیزی : این کتاب، می کوشد تا شما را با همه ابعاد زندگانی و اشعار یکی از شاعران اواخر عهد تیموری شیرازی؛ ( اهلی ترشیزی ) آشنا سازد
