این کتاب به وقایع و رویدادهای پنج قرن اخیر ایران از صفویه تا انقلاب اسلامی می پردازد. در خلال این رصد تاریخی تلاش نویسندگان بر آن است که تاریخ نقلی و تاریخ تحلیلی را با افق تاریخ فکر و اندیشه توامان نگاه کنند.
در قسمتی از مقدمه این کتاب آمده است: «سعی ما در نگارش این کتاب بر این نکته متمرکز بوده است که راهی هرچند کوتاه بر عمق تاریخ قرون اخیر ایران زده و مسائل را در این نقب فکری – تاریخی مورد بررسی قرار دهیم. مشکل بزرگ در فهم تاریخ ایران این است که تحلیلی کلی و نگاهی که بتواند نسبت ها و ارزش ها و شاخص ها را با هم بسنجد کمتر وجود دارد و این اثر سعی نموده مروری کلی بر این مهم داشته باشد».
مطرح کردن ریشه های تاریخی مسائلی از قبیل بیداری اسلامی، اقتصاد مقاومتی، فراماسونری و انجمن های مخفی از جمله ویژگی های این کتاب است.
در این کتاب راهکاری که برای شناخت جریان خدمت و خیانت ارائه شده است: «یکی از مواردی که می توان با آن در تاریخ 200 سال گذشته جریان خدمت و خیانت را به طور روشن تری شناسایی کرد، دو نظریه «موازنه منفی» و «موازنه مثبت» است. آنان که در موازنه منفی قرار دارند؛ خادم، خدمتگزار و مهره های درخشان تاریخ هستند و کسانی که در مسیر موازنه مثبت قرار می گیرند، چهره های منفی و خائن تاریخ هستند». همان ص 123
مرور اجمالی وقایع و اتفاقات در قالب جدول، بیان حکایت های نغز تاریخی در خلال مباحث از جمله مواردی است که بر جذابیت کتاب افزوده است.
گفتنی است که از نویسندگان کتاب، کتاب تحقیقی تر و جامع تر به نام «تاریخ تحولات سیاسی ایران» به چاپ رسیده است که در حقیقت این کتاب ساده شده و خلاصه شده آن کتاب است.
